مراسم رونمایی از کتاب شبکه های اجتماعی مجازی و آنومی های نوظهور در ایران با حضور هادی خانیکی

بهمن ۶, ۱۳۹۷ ساعت: ۲۳:۰۸ ب.ظ 554 بازدید بدون نظر
مراسم رونمایی از کتاب شبکه‌های اجتماعی مجازی و آنومی‌های نوظهور در ایران نوشته محمد رهبری با حضور استادان دانشگاه علامه طباطبائی در سالن دفاع دانشکده ارتباطات این دانشگاه برگزار شد. در این نشست که به همت انجمن مطالعات فرهنگی و ارتباطات با همکاری گروه ارتباطات دانشکده علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبائی برگزار شد، هادی خانیکی، علیرضا حسینی پاکدهی، سید جمال‌الدین اکبرزاده جهرمی و مهدی خویی، اعضای هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبائی و محمد رهبری، مولف کتاب به ایراد دیدگاه‌های خود پرداختند.

از کتاب شبکه های اجتماعی مجازی و آنومی های نوظهور در ایران رونمایی شد

مراسم رونمایی از کتاب شبکه‌های اجتماعی مجازی و آنومی‌های نوظهور در ایران نوشته محمد رهبری با حضور  استادان دانشگاه علامه طباطبائی در سالن دفاع دانشکده ارتباطات این دانشگاه برگزار شد.

در این نشست که سه‌شنبه، ۴ دی‌ماه به همت انجمن مطالعات فرهنگی و ارتباطات با همکاری گروه ارتباطات دانشکده علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبائی برگزار شد، هادی خانیکی، علیرضا حسینی پاکدهی، سید جمال‌الدین اکبرزاده جهرمی و مهدی خویی، اعضای هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبائی و محمد رهبری، مولف کتاب به ایراد دیدگاه‌های خود پرداختند.

محمد رهبری در مراسم رونمایی از کتاب خود با عنوان « شبکه های اجتماعی مجازی و آنومی های نوظهور در ایران» در دانشکده ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی اظهار کرد: این کتاب با نگاه به یک معنا و استفاده از ابزار فنی و تحلیل اجتماعی، سیاسی و رسانه ای نوشته شده است.

وی افزود: اثر از جنبه فنی با استفاده از ابزار داده کاوی محتویات درون شبکه های مجازی استخراج شده و با ماشین نرم افزار الگوهایی را شناسایی کرده که براساس آن ابزارهای کامل تری در اختیار تحلیلگران قرار گیرد.

این دانشجوی دکتری که پایان نامه خود را به کتاب تبدیل کرده، ادامه داد: در این اثر تمامی توئیت ها از سال ۸۸ تا سال ۹۶ در توئییترفارسی با کمک آزمایشگاه شبکه های مجازی در دانشکده برق دانشگاه تهران استخراج و در نهایت با یاری استادان کلید واژه هایی با معنایی خاص برای نتایج بهتر مشخص شد.

رهبری با اشاره به اینکه «آنومی» در کتاب معنای مشخصی دارد، گفت: با استفاده از چارچوب نظری مرتن (رابرت مرتن جامعه شناس و علم سنج انگلیسی ۲۰۰۳-۱۹۱۰) در ارتباط با آنومی یک سری شاخص ها در بحث انزوا و ناامیدی سیاسی در جامعه ، طغیان و شورش سیاسی برای بر انداختن نظام حاکم و قبح زدایی از محتوای رکیک و مبتذل از طریق تحلیل محتواهای توییتر و اینستاگرام انجام شد.

وی افزود: درواقع در طول زمان با بررسی نرخ بکار رفتن کلید واژه ها در پست ها و استخراج شاخص های آنومی این نتیجه بدست آمد که موضوعات سیاسی توئییتربیش از تأثیرگذاری حالت بازنمایی دارد که در برهه های زمانی مختلف مانند سال های ۹۲ و ۹۶ به اوج خود رسیده است.

این دانشجوی دکتری همچنین درباره روند صعودی قبح زدایی از محتوای جنسی رکیک و مبتذل در توییتر و اینستاگرام گفت: این گونه محتوا در ابتدا ممکن است مورد پسند مخاطبان نباشد اما پس از مدت زمانی با تکرار مکرر، این کلمات برای افراد عادی شده و مورد استفاده قرار می گیرد، در بحث فرهنگی استفاده از محتوای جنسی و رکیک در فضای توئییتر تقویت شده است.

رهبری با اشاره به شکل گیری یک رشته جدید با عنوان علوم اجتماعی محاسباتی یادآورشد: در ایران چنین رشته ای وجود ندارد اما برای اولین بار در این پژوهش از روش های کار این رشته استفاده کردم.

وی ادامه داد : در این تحقیق اصطلاح «لایک وارگی» ابداع شده که از کلمه ای همچون « بت وارگی » بدست آمده است، در پرسشنامه های مختلف از افراد پرسیده شده که برای اخذ لایک بیشتر در شبکه های مجازی چقدر حاضرند خود را غیر واقعی نشان دهند و نظرشان درباره سایر کاربران چیست.

وی افزود: با توجه به اهمیت افزایش لایک ها، ارزش های جدید در جامعه شکل می گیرد و بی هنجاری ایجاد می شود .

این پژوهشگر همچنین به مسئله انتشار اخبار جعلی در شبکه های مجازی اشاره کرد و گفت: مسئله اخبار جعلی در جامعه در سال ۸۸ تا ۹۶ مانند یک سال گذشته گستردگی نبوده و انتشار چنین پست هایی در توییتر و اینستاگرام در یک سال گذشته بسیار بیشتر شده است.

رهبری در پایان خاطرنشان کرد: بی شک نقدهای بسیاری به این اثر وارد است اما ورود به این حوزه فتح بابی برای توجه به این قبیل موضوعات می شود چرا که تحلیل جامعه بدون شبکه های مجازی ناقص و در گاهی مواقع غلط است.

در ادامه این نشست، هادی خانیکی، استاد ارتباطات دانشگاه علامه، در مراسم رونمایی از کتاب شبکه های اجتماعی مجازی و آنومی های نوظهور در ایران در دانشکده ارتباطات این دانشگاه اظهار کرد: اهمیت شبکه های اجتماعی بویژه شبکه های اجتماعی مجازی به گونه ای است که تصمیم گرفته شد رونمایی از این کتاب نوشته محمد رهبری در هفته پژوهش انجام شود.

وی افزود: با توجه به هفته پژوهش، تحقیقات دانشجویی برای حل مسائل ذهنی دانشجویان از جمله کم هزینه ترین و مهم ترین تحقیقات به شمار می آید، بسیاری از پروژه های تحقیقاتی با هزینه های سنگین در مراکز تحقیقاتی انجام می شود که در جامعه گره گشایی نمی کند.

این استاد دانشگاه با اشاره به کنشگر بودن نویسنده کتاب، یادآورشد: یکی از مسائل اصلی در بحث شبکه های مجازی میزان نظاره گری است ، این فرد یک کنشگر در حوزه آی تی است که به علوم سیاسی و ارتباطات علاقمند شده است.

خانیکی تصریح کرد: افرادی که از عرصه و رشته های دیگر در دوره تحصیلات تکمیلی تغییر رشته می دهند بهتر از تحصیل کردگان در حوزه مد نظر نسبت به مسائل حساس هستند.

به گفته وی، نویسنده کتاب رویکرد میان کنشی و میان رشته ای داشته است که از مهم ترین مزیت های این کتاب به حساب می آید. این کتاب یک اثر جدی است که نویسنده با دنبال کردن مسئله به خلق مفهوم پرداخته و ایده را به برنامه ای برای اقدام تبدیل کرده است.

این استاد دانشگاه علامه طباطبایی ادامه داد: نویسنده ایده را به یک برنامه برای عمل تبدیل کرده ، داده ها را بدست آورده و سپس در یک نهاد ارتباطی در خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) کار خود را دنبال می کند. نیاز این گونه کارها در رسانه و بخش های اجرایی به شدت احساس می شود.

خانیکی با اشاره به خصلت گفت و گویی این اثر یادآورشد: نویسنده پیگیر بود که پایان نامه خود را به کتاب تبدیل کند، در این کتاب طرح درستی از مسئله ارائه شده و یک اثر تجربی با افزایش مطالعه است.

به اعتقاد وی، نقطه قوت کتاب شبکه های اجتماعی مجازی و آنومی های نوظهور در ایران این است که نویسنده شبکه ها را از دیدگاه مهندسی در حوزه تأثیرگذاری سیاسی ببیند، با مطالعه این کتاب موضوعات مختلفی در اختیار دانشجویان برای تحقیقات بعدی قرار می گیرد.

مدیر گروه ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی افزود: این اثر شرح زندگی و دغدغه یک دانشجو است که کار خود را جدی گرفته و با واکاوی به جامعه عرضه می کند .

خانیکی در ادامه با اشاره به ارتباط میان دانشگاه و جامعه گفت: این کتاب در ارتباط با فهم عمومی در حوزه عمومی و هم در ورود به مرحله سیاست گذاری اهمیت دارد چرا که در میان اعضای هیأت علمی و دانشجویان کاستی هایی در این زمینه وجود دارد.

وی افزود: گاهی برخی در دوره دکتری با تعداد بسیاری کتاب وارد می شوند که بیشتر از تولید علم مفهوم جهل را می رساند چرا که تولید انبوه نشانه تولید علم نیست. البته شجاعت در ورود و پرداختن به مسائل اهمیت بسیاری دارد، در این خصوص انبوه پژوهش و همچنین ترس از قضاوت پژوهش پسندیده نیست.

استاد دانشگاه علامه طباطبایی خاطرنشان کرد: محقق همراه با اثرخود زندگی می کند، به سمت جلو می رود و از یافته های تحقیق روایت درستی ارائه می کند.

سید محمد مهدی خوی استاد دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه نیز در مراسم رونمایی از این کتاب اظهار کرد: به خاطر این که از دانشکده علوم اجتماعی می آیم و قرار است یک مقدار بحث جامعه شناسی راجع به این کتاب داشته باشم، به همین خاطر می‌خواهیم رویکرد انتقادی به کتاب داشته باشم. لذا مزایای کتاب و وجوه درخشان کتاب که بسیار هم زیاد است را واگذار می کنم به خودتان و مطالعه خود کتاب.

وی در توضیح نکاتب مثبت این کتاب بیان داشت: نکات درخشان در کتاب آقای رهبری بسیار است خصوصا مواجهه ایشان با دیتا و نوع دیتامانینیگی که انجام دادند و روشی که برای این دیتاماینینگ انجام دادند به شدت می تواند الهام بخش باشد برای کسانی که می خواهند جامعه شناسی و پژوهش تجربی را با هم ادغام کنند و تحلیلی زمینه مند در ارتباط با زمینه جامعه ایرانی ارائه دهند. متن کتاب و نثر کتاب به شدت خوب است. قبل از این که به انتقاداتم بپردازم باید بگویم که زمانی امکان این پیدا می شود که یک رتوریک آکادمیک و یک مناقشه علمی اتفاق بیفتد که من با تکست علمی مواجه باشم و این کاری که آقای رهبری کردند ارزشمند است به این خاطر که با تمام جوانی‌شان که یک تکستی را ایجاد کردند که می‌تواند پلتفرمی باشد برای ایجاد مناقشه و این مساله خودش ارزشمند است.
خویی در بیان انتقادات خود نسبت به این کتاب بیان داشت: در این کتاب مسئله علوم اجتماعی محاسباتی و تحلیل داده ها براساس الگوهای موجود داده در پژوهش تجربی و جامعه شناسی ایجاد شده است، رویکرد آمار محور در پژوهش نباید صرفا گویای آمار باشد چرا که جامعه شناس وظیفه مترجمی زبان محاسبه را برعهده دارد.

در این مراسم که با حضور هادی خانیکی برگزار شد ، وی افزود: مسئله دیگری که در این کتاب وجود دارد این است که صرفا درباره آنومی بدون ارجاع به پژوهش تجربی پرداخته شده ، در بسیاری از مواقع عینیت رها شده و فقط مفهوم پردازی مورد توجه قرار گرفته است.

این استاد دانشگاه با اشاره به ارتباط قوی میان جامعه شناسی و فلسفه گفت: ارتباط برقرار کردن یک امر اجتماعی به معنای پژوهش تجربی آمار و دیتا با جامعه شناسی بواسطه نظریه و رویکرد تحقیقاتی است، به نظر می رسد این کتاب درباره آنومی مفهوم پردازی کرده اما رویکرد تحقیقاتی استخراج نمی شود، شاید این موضوع در ابتدا مسئله ای مهم قلمداد نشود اما در بخش های بعدی یک سری رویکرد ناموجه در شبکه های اجتماعی بودجود می آید.

خویی ادامه داد: در وجه اول درون کتاب نویسنده در مواجه با ایران در حال گذار بودن جامعه را به عنوان پیش فرض در نظر گرفته است که این موضوع خود در نتیجه و چیستی جای مناقشه دارد، به طور مثال بسیاری از افراد به اشتباه مدرنیته را با سرمایه داری یکسان می دانند، در واقع سرمایه داری یکی از امکانات مدرنیته است .

به گفته وی، این سوال که جامعه ایران در حال گذار است یا خیر مواجه با آنومی را تغییر می دهد.

عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی با اشاره به پرداختن نویسنده به مقوله و رویکرد سوژه یادآورشد: نویسنده در این کتاب هویت متناقض و برساخت هویت را به عنوان شرایط آنومی در نظر گرفته و به نوع مواجهه با این موضوع نپرداخته است.

به اعتقاد وی، ایدئولوژی حاکم بر کتاب به گونه ای است که مقولات ایدئولوژی را در تضاد با ایدئولوژی حاکم دانسته و این نکته مغفول واقع شده که عواقب اتخاذ نکردن رویکرد نظری بوده است.

عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی با اشاره به اینکه ایدئولوژی می تواند بخشی از یک گفتمان باشد، یادآورشد: در شرایط تضاد با ایدئولوژی رسمی است که می توان این مفهوم را بخشی از یک گفتمان دانست اما گفتمان به عنوان مقوله ای فراتر از ایدئولوژی است.

خویی به موجه سازی معانی گفتمان اشاره کرد و گفت: این موضوع در حقیقت مستلزم این است که در تعریف گفتمان مضاف بر ایدئولوژی مقولات دیگر از جمله اقتصاد سیاسی و سیاست اقتصادی نمایان شود. به طور مثال آیا می توان حجاب مطلوب را ایدئولوژی رسمی کشور محسوب کرد یا خیر.

وی همچنین با اشاره به اینکه مفهوم فرهنگ از نظر نویسنده با فرهنگ رسمی مواجه شده است، اظهار کرد: در این کتاب اشتراکات در آداب و عقاید با ایده و ارزش ها در تقابل با عینیت جریان دارد اما دورکیم ، آنومی را در تقابل با انسجام می داند، ادعای او این است که درون عینیت اجتماعی تشابه و یکسان بودنی وجود ندارد بلکه گونه ای از همبستگی به عینیت حمل می شود که اگر کاربردی نباشد به شرایط آنومی منجر می شود.

این استاد دانشگاه یادآورشد: اگر در بخش برساخت اجتماعی ارتباط آنومی های موجود در شبکه های اجتماعی با اتخاذ رویکرد نظری گسترش می یافت، نتایج بهتری ارائه می کرد.

در پایان این نشست، سید جمال الدین اکبرزاده جهرمی عضو هیات علمی دانشکده ارتباطات دانشگاه علامه اظهار کرد: عنوان شدن بحث علوم اجتماعی محاسباتی در این کتاب از نقاط قوت این اثر محسوب می شود.

وی گفت : در زمان حاضر حوزه دیجیتال در تمام ابعاد زندگی اثرگذار است و شاخص های جدید در جامعه ایجاد می کند چرا که در دانشگاه ها به اندازه کافی به این حوزه توجه نشده است.

اکبرزاده افزود: نقطه قوت کتاب این است که باب جدیدی در حوزه فضای مجازی باز می کند و بدون استفاده از روش های مرسوم و پیمایش، منبع جدیدی برای دنبال کردن تحولات اجتماعی ایجاد کرده است.

این استاد دانشگاه یادآورشد: نویسنده در این کتاب به جای تمرکز بر موضوع اصلی، به سمت بسط و گسترش ادبیات آنومی، تکنولوژی رفته و از اشاره به روش غفلت کرده است.

اکبرزاده جهرمی با اشاره به نامشخص بودن دسترسی به داده های کلان در کتاب، افزود: بسیاری از کلان داده ها به سادگی در اختیار ما قرار نمی گیرد به همین علت بسیار بهتر بود که نویسنده به کنجکاوی مخاطب در خصوص چگونگی دسترسی به اطلاعات پاسخ می داد.

به گفته وی، نویسنده در این کتاب هویت تکه تکه دوران مدرن را، منفی جلوه داده اما این نوع هویت با توجه به موقعیت جامعه همواره منفی نیست و از نظر بسیاری از صاحب نظران غربی دوره هویت های توپر و منسجم گذشته است.

اکبرزاده جهرمی با اشاره به منسجم نبودن چارچوب های نظری کتاب اظهار کرد: نیمی از کتاب به مبحث آنومی و سایرآن به ارتباطات برمی گردد که به طور کامل مشخص نکرده رویکرد مورد نظر نویسنده کدام است.

به اعتقاد وی، نویسنده در انتخاب رویکردهای مورد نظر خود می توانست نظم بهتری ایجاد کند به طور مثال در نظریه برساخت گرایی به جبرگرایی و نگاه خنثی به تکنولوژی هم پرداخته می شود.

عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی ادامه داد: یک مدل پیش فرض در نظریه های کتاب وجود ندارد، در شروع کتاب از نظریات تافلر استفاده شده که نظریه پردازی جدی در حوزه ارتباطات نیست و از وی بیشتر می توان به عنوان یک تاجر یاد کرد، استفاده از نظریه سایر متفکران و افزایش منابع می توانست اثری پربارتر خلق کند.

اکبرزاده جهرمی با اشاره تولید نشدن ادبیات فارسی در این اثر خاطرنشان کرد: در کتاب از منابعی استفاده شده که درگذشته نیز وجود داشته، تکنولوژی از مهم ترین مباحث روز دنیاست که تمام فیلسوفان به آن توجه ویژه ای نشان داده اند.

وی افزود: نویسنده در کتاب از روش ترکیبی داده کاوی و پیمایش استفاده کرده که بتواند نتایج تحقیق را به جامعه تعمیم دهد اما از یک طرف معماری تمامی شبکه های مجازی توئییتر، تلگرام و اینستاگرام با یکدیگر منطبق نیست و از سوی دیگر با توجه به فیلتر بودن این شبکه های مجازی نظر تمامی کاربران را نمی توان به جامعه تعمیم داد.

این استاد ارتباطات با اشاره به توضیح ندادن نویسنده درباره شیوه نمونه گیری اظهار کرد:

در کتاب استنتاج هایی وجود دارد که به راحتی نمی توان از آنها نتیجه گیری کرد به طور مثال نویسنده شادی و آواز به مناسبت های مختلف را از مقاومت در برابر ایدئولوژی رسمی دانسته اما این درحالی است که مسئله شادی دغدغه خود نظام هم است اما ممکن است با نوع شاد بودن در مواقعی با نظر برخی از افراد تفاوت داشته باشد.

 

 

با گزارش تصویری این نشست همراه باشید؛

 

شما هم نظر خود را ارسال کنید