برنامه ریزی مدون ۵۰ ساله یزد

اسفند ۲۸, ۱۳۹۷ ساعت: ۰۳:۱۰ ق.ظ 387 بازدید بدون نظر
دکتر یوکا: یزد به عنوان یک نمونه بسیار بسیار شاخص در این لیست ثبت شده امّا نیاز به وجود برنامه برای مدیریّت آثار ثبت شده در لیست جهانی احساس می شود و اهمّیت مشارکت دولتمردان همزمان با شهروندان برای شناخت نیازهائی که بوجود می‌آید و یافتن راه حل برای مشکلاتی که بوجود می آید موضوع دیگر بحث احیا بافت تاریخی است

توجه داشته باشیم برنامه ریزی باید لزوماً براساس دانش کامل باشد از شناخت شرایط موجود تا احصاء نیازها، محدودیت‌ها، چالش‌ها و برطرف کردن نیازهائی که برای ادامه حیات شهروندان در بافت تاریخی وجود دارد. این دانش باید در طرح جامع احیاء و به صورت مرتب بازبینی و بروز شود و راه حل‌های جدید اندیشیده شود.

در جواب این سؤال که منفعت این ثبت برای مردم چیست باید اشاره کرد که منفعت عمومی آن این است که لزوم ثبت یک اثر جهانی به عنوان حفظ آن اثر یا شهر می‌باشد و سپس می‌تواند از لحاظ اقتصادی مؤثر باشد.

یزد به عنوان یک شهر زنده ثبت شده و صرفاً نگهداری یزد بر اساس کالبد آن معنی ندارد. ما در میراث فرهنگی ۲ بخش داریم میراث ملموس و غیر ملموس، که میراث ملموس همان کالبد است و غیر ملموس هم رفتارها و فرهنگ است. سندی که در ۲۰۰۸ بنام روح مکان در دنیا تصویب شده که می‌گوید برای اینکه یک مجموعه تاریخی را حفظ کنید اول باید روح آن را حفظ کنید بعد کالبد آن .

ثبت شهر یزد در فهرست میراث جهانی

دکتر وطن دوست: موضوع ثبت جهانی از دهه پنجاه شروع می شود که بر اساس پیمان نامه ای کشورها می توانند آثاری برای ثبت جهانی نامزد کنند که البته باید در مرکز میراث جهانی ثابت کنند که این اثر دارای ارزش میراث جهانی است و بعد در فرایندی نسبتاً طولانی نقاط ضعف و قوت پرونده بررسی می شود و به جلسه نمایندگان کشورها فرستاده شده و آنجا رای گیری می شود.

در سال ۱۹۷۹ سه اثر از ایران ثبت شد(تخت جمشید، چغازنبیل میدان امام) شهر یزد در چندسال اخیر پیشنهاد شد و پس از مدت ها در ۲۰۱۷ در شهر کراکوف لهستان ثبت شد.

دکتر یوکایوکیلهتو: خوشحالم که در یزد هستم و قبلاً هم در دهه۹۰مهمان یزد بوده ام. در موضوع مهم این جلسه یعنی ثبت شهر جهانی یزد ناچارم چند کلمه درباره این فرایند صحبت کنم. قرن بیستم با شاخصه های خاصی همچون توسعه مدرن صنعتی، جهانی شدن، تغییر سبک زندگی، اولویتهائی در ساخت و سازها و فضاهای شهری، نوع زندگی و تاثیر بر سنتها همراه است. به طور خاص در ۱۰۰ سال گذشته اجماع جهانی برای پرداختن گسترده تر و نگران بودن برای آنچه میراث جهانی به وجود آمده. پیدایش یونسکو در سال ۱۹۴۵ بعد از جنگ جهانی دوم است و وظیفه آن مراقبت از فرهنگ و تمدن بشری در قالب آموزش و علم و فرهنگ می باشد.

ابتدا باید بگویم کنوانسیون های حقوقی زمانی قابلیت اجرا دارند که مورد تائید پارلمان آن کشور قرار گیرد و سپس مفاد آن کنوانسیون تبدیل به قانون در کشور پذیرنده قرار می گیرد. یکی از این کنوانسیون ها، کنوانسیون ۱۹۷۲ تحت عنوان کنوانسیون میراث جهانی است که ۱۹۴ کشور در حال حاضر عضو این کنواسیون هستند و بیش از ۱۰۰۰ اثر در این لیست محصول این کنواسیون ثبت شده اند. تلاش شده آثار هم فرهنگی و هم طبیعی در این لیست جا بگیرند.

هر سایتی که معرفی می شود باید دارای شرایط و ضوابطی باشد که مرتبط با کنواسیون باشد که مورد بررسی قرار گیرند. این اثرها می توانند یک اثر مستقل یا یک مجموعه که در سایت باستان شناسی کشف شده و یا فراتر به یک شهر محدود شوند. اولین هایی که در لیست آثار جهانی ثبت شده اند بناهایی تکی بودند و جدا از مجموعه ها ولی رفته رفته فضاها و سایت های بزرگتری را شامل شدند مثل بناهائی در اصفهان و یزد که به عنوان یک شهر در لیست جهانی ثبت شد.

یزد به عنوان یک نمونه بسیار بسیار شاخص در این لیست ثبت شده امّا نیاز به وجود برنامه برای مدیریّت آثار ثبت شده در لیست جهانی احساس می شود و اهمّیت مشارکت دولتمردان همزمان با شهروندان برای شناخت نیازهائی که بوجود می آید و یافتن راه حل برای مشکلاتی که بوجود می اید موضوع دیگر بحث احیا بافت تاریخی است.

توجه داشته باشیم برنامه ریزی باید لزوماً براساس دانش کامل باشد از شناخت شرایط موجود تا احصاء نیازها، محدودیت ها، چالش ها و برطرف کردن نیازهائی که برای ادامه حیات شهروندان در بافت تاریخی وجود دارد. این دانش باید در طرح جامع احیاء و به صورت مرتب بازبینی و بروز شود و راه حل های جدید اندیشیده شود.

در جواب این سؤال که منفعت این ثبت برای مردم چیست باید اشاره کرد که منفعت عمومی آن این است که لزوم ثبت یک اثر جهانی به عنوان حفظ آن اثر یا شهر می باشد و سپس می تواند از لحاظ اقتصادی مؤثر باشد.

دکتر وطن دوست: آقای دکتر اشاره به اقتصاد چرخه ای دارند که این ثبت اگر به درستی استفاده شود خود اقتصاد تولید می کند و موجب توسعه می شود و اگر درست استفاده نکنیم از این ثبت، این چرخه لنگ می زند پس باید این اقتصاد چرخه ای مدیریت شود.

دکتر یوکایوکیلهتو: من در یزد شاهد هستم که هم دست اندرکاران دولتی و هم مردم از فضای برنامه ریزی شده در همین مسیر حرکت می کنند و شاهد فعالیت های بازرگانی متعددی هستم.

یکی از مشکلات، بحث ترافیک سنگین است در بافت تاریخی و اینکه چه نوع فعالیت های بازرگانی در بافت تاریخی باید باشد و کدام اصلاً نباید باشدکه باورم هست که استراتژی یکپارچه باید همین موضوعات را در بر بگیرد.

من خود یک معمار مدرن هستم که در فنلاند هم موضوع ایجاد فضاهای شهری با همین ابزار کار می کنیم منتها در فضای مدرن ما یک اثر را که می خواهیم می توانیم خلق کنیم ولی در فضای تاریخی باید با توجه به شرایط موجود و فضا برنامه ریزی کنیم.

دکتر وطن دوست: ما در کشوری زندگی می کنیم که اگر جهان روزی دقت می کرد باید کل ایران را به عنوان اثری جهانی ثبت کند چون ایران ذخیره تاریخی زیادی دارد. در سرزمین ما منابع مختلفی وجود دارد که مهمترین آن نفت است اما بالاخره بعد از مدتی تمام می شود و همینطور ذخایر معدنی دیگر امّا میراث فرهنگی ما ذخایری است که تمام شدنی نیست بلکه هرچه بگذرد ارزش افزوده پیدا می کند ولی متاسفانه به این سرمایه توجه نداشته ایم.

من یادم می اید که در سال های حدود ۴۸ تا ۵۰ در اصفهان بودم که وزیر فرهنگ فرانسه گفته بود اگر من بخواهم سه شهر را در دنیا مثال بزنم به عنوان شهرهای عمده دنیا اول اصفهان است و بعد ونیز و بعد فورانس-یعنی اصفهان سال ۴۸ تا ۵۰ که ما در این مدت رفتار خوبی با بعضی قسمت های آن نداشته ایم بقیه شهرها هم به همین ترتیب. همان طور که گفتیم منابع ما تمام شدنی است یا مثلاً در صنعت هم اگر بخواهیم پیشرفت کنیم رقبای سرسختی در دنیا داریم اما در یک چیز هیچ رقیبی در جهان نداریم و آن میراث فرهنگی است.

هیچ کشوری در جهان میراث فرهنگی ایران را ندارد. پس میراث فرهنگی در حقیقت یک منبع یا یک سرمایه است که می تواند در توسعه کشور نقش داشته باشد. ساده‌ترین چیز آن است.

وقتی یک اثر در میراث دنیا ثبت شود وارد نقشه میراث دنیا می شود و تبدیل به یک مقصد گردشگری در دنیا – همین الان در میراث فرهنگی آماری که گرفته شده یزد اول شده و بعد اصفهان سپس شیراز اما فقط این نیست.

ما اگر بتوانیم یک برنامه ریزی فرهنگی اقتصادی برای بهره برداری انجام دهیم روز به روز ارزش بیشتری پیدا می کند و می توانیم به نقطه ای برسیم که بگوئیم یزد بیشترین تعدادگردشگر را در جهان دارد و این دور نیست. مثال شهر پاریس در فرانسه ۸۰ میلیون توریست در سال دارد و موزه لوور بیشترین سرمایه از بودجه کلی فرانسه را می تواند تامین کند. اما این یکباره اتفاق نیافتاده و کم کم با برنامه ریزی به این نقطه رسیده اند یا مثلاً در ترکیه سال های که من دانشجو بودم امنیت کامل در راه نداشت اما ترک ها کم کم با کار روی میراث فرهنگی، آموزش و برنامه های دیگر رسیدند به جایی که الان اینقدر گردشگر دارند که خودشان تعجب می کنند پس ما باید برنامه ریزی کنیم که نسل بعدی و فرزندان ما بتوانند برداشت کنند.

دکتر یوکایوکیلهتو: پذیرفته شدن یزد در میراث جهانی یک نقطه شروع تاریخی برای شهر یزد است و این صحبت های من فقط در مورد بافت تاریخی نیست. همه شهر را در بر می گیرد و یا حتا شهرهای اطراف یزد و همه می توانند از ثبت یزد رد میراث جهانی نفع ببرند.

دکتر وطن دوست: باید اضافه کنم ثبت یک شروع یا یک قدم است برای راهی طولانی. نکته دیگر این که ثبت یزد به موقع بود و شاید کمی هم دیر بود من خودم سابقه ۴۰ ساله در این دستگاه دارم و تصور من این است که اگر در کل کشور زودتر عمل می کردیم الان در موقعیت بهتری بودیم.

من فکر میکنم یزد یک جواهری است که ما باید آن را حفظ و نگهداری کنیم. یکی از کارشناسان خارجی که معمار هم هست و در یزد در کارگاه ما شرکت کرده می گفت که من ۲۵۰ کشور را در دنیا دیده و گشته ام ولی یزد مهمترین شهر دنیا از جهت معماری است. به نظر من حتی بالاتر یزد سرآمد شهرهای دنیا از نظر معماری خشتی است و هیچ شهری در دنیا مثل یزد نیست. من یادم می آید در دهه ۵۰ محله جلفای اصفهان احساس می کردم از ونیز بهتر است ولی الان آن محله خیلی تغییر کرده اگر ما از همان موقع به دنبال ابزارهای حفاظتی و غیره می رفتیم شاید ما اصفهان بهتری داشتیم. یزد هم همینطور است.

پس باید یک برنامه ریزی دراز مدت راهبردی برای یزد تنظیم شود. شنیده ام وزارت مسکن دنبال این کار است. پس یزد باید دارای یک برنامه ریزی مدوّن ۵۰ ساله یا ۱۰۰ ساله باشد و نکته دیگر اینکه بزرگترین موضوع یا کلید اصلی معرفی است. ما باید درمورد معرفی یزد و ارزشهای یزد در سطح ملّی ، قاره ای و جهان خیلی بیشتر کار کنیم.

مجری: سوال من این است که می دانیم در یزد بناها و معماری منحصر به فردی وجود دارد که باید در حفظ و مرمت آن ها کوشید امّا فرهنگ و و آداب و رسوم مردم یزد را چگونه باید حفظ کنیم که آسیب نبینند؟

دکتر یوکایوکیلهتو: شخصیت بشر استوار بر تنوع است و هر جامعه شاخص های خود را دارد. مرتبط با جایی که زندگی می کند و نباید به دنبال یک توصیه نهاد خارجی یا بین المللی باشیم.

برای اینکه چگونه کیفیت زندگی روزمره در یزد را حفظ کنیم از پخت و پر و زندگی مرسوم تا انجام فرایض دینی همه لازم است حفظ شوند. و راه حل باید از درون جامعه پیدا شود مثلاً برگزاری همین نشست ها و غیره بنابراین واجب است که اطلاعات و دانش ما افزایش پیدا کند اما یک نکته این است که از هر نوع توسعه که ممکن است به این ساختار آسیب بزند بپرهیزید.

نکته اصلی که باید مورد توجه قرار گیرد یافتن چهارچوب های شخصیت واقعی جمعیت ساکن در یزد است که چه معیارها و چه خطوط و مختصاتی دارد که می تواند در مناظره و بحث بین گروه های مختلف کشف شود.

دکتر وطن دوست: یزد به عنوان یک شهر زنده ثبت شده و صرفاً نگهداری یزد بر اساس کالبد آن معنی ندارد. ما در میراث فرهنگی ۲ بخش داریم میراث ملموس و غیر ملموس، که میراث ملموس همان کالبد است و غیر ملموس هم رفتارها و فرهنگ است. سندی که در ۲۰۰۸ بنام روح مکان در دنیا تصویب شده که می گوید برای اینکه یک مجموعه تاریخی را حفظ کنید اول باید روح آن را حفظ کنید بعد کالبد آن

1

شما هم نظر خود را ارسال کنید