فرشاد مؤمنی مطرح کرد:

بانک های خصوصی و خلق پول از هیچ/ خطر دلاری شدن دوباره اقتصاد در آینده

مرداد ۴, ۱۳۹۸ ساعت: ۲۳:۵۵ ب.ظ 59 بازدید بدون نظر
دکتر مؤمنی با بیان اینکه در غیاب برخورد مسئولانه‌ی توسعه خواهانه از سوی بانک مرکزی عملاً نظام بانکی بیشتر در خدمت ضد توسعه قرار خواهد گرفت، گفت: این یک تأکید بسیار مهم بر یک مسئله‌ی روش شناختی بسیار خطیری است که متأسفانه در سطح نظر و عمل در کشور ما به نحو بایسته‌ای مورد توجه قرار نمی‌گیرد.

فرشاد مؤمنی مطرح کرد:

بانک های خصوصی و خلق پول از هیچ/ خطر دلاری شدن دوباره اقتصاد در آینده

من هفته‌ی پیش این نکته را مطرح کردم با اینکه مجلس بعد از مدت‌ها جهت‌گیری قابل دفاعی در مورد حمایت از تولید کننده اتخاذ کرده بود چگونه اکنون با نهادهای فرا دست مجلس مذاکره کردند و اجازه ندادند مسئله‌ی حرمت ربح مرکب جدّی گرفته شود و اکنون دوباره می‌خواهند این موضوع را به جریان بیندازند.

دکتر مؤمنی با بیان اینکه در غیاب برخورد مسئولانه‌ی توسعه خواهانه از سوی بانک مرکزی  عملاً نظام بانکی بیشتر در خدمت ضد توسعه قرار خواهد گرفت، گفت: این یک تأکید بسیار مهم بر یک مسئله‌ی روش شناختی بسیار خطیری است که متأسفانه در سطح نظر و عمل در کشور ما به نحو بایسته‌ای مورد توجه قرار نمی‌گیرد.

در سال ۱۹۱۱ شومپیتر کتاب نظریه‌ی اقتصاد توسعه‌ را نوشت. در این کتاب می‌گوید اگر بینش سیاستگزارها در زمینه‌ی پول و نهادهای تنظیم کننده‌ی پول اصلاح نشود همین یک عامل به تنهایی می‌تواند فاجعه سازی کند و توسعه را دچار امتناع کند.

 

وی گفت: اگر بپذیریم که ما با تقدم رتبه‌ای مسائل سطح توسعه به مسائل سطح کلان و مسائل سطح کلان به مسائل سطح خرد روبرو هستیم،  بنابراین نادیده گرفتن ملاحظه و مسئولیت‌های سطح توسعه به معنای بحران سازی در سطح کلان و خرد و آشوبناک کردن اقتصاد و جامعه هم خواهد بود. در چارچوب ساختار نهادی رانتی اساس و دغدغه‌های سوداگرانه و کوته نگرانه است در حالی که دغدغه‌ی اصلی نگرش‌های سطح توسعه بقاء، پایداری و بالندگی است. به دلیل اینکه مسئله‌ی توسعه در اولویت نیست نهادها و مؤلفه‌های مقوّم توسعه هم به کلی در حاشیه هستند،  نه آنچه بر سر نهادها و مؤلفه‌های توسعه‌ای می‌آید چندان حساسیت برمی‌انگیزد و نه مطالبه‌های توسعه خواهانه جایگاه و منزلت بایسته‌ای دارد. نتیجه‌ی عملی آن یک بحران فراگیر بر همه‌ی عرصه‌های حیات جمعی خواهد شد.

این صاحب نظر توسعه گفت: برای جامعه‌ای که در آن توسعه اولویت داشته باشد مسئله‌ی طبقه‌ی متوسط درآمدی، مسئله‌ای بسیار حیاتی خواهد شد؛ بنابراین تعریف طبقه‌ی متوسط درآمدی در عرصه‌ی حکمرانی و کالاها و خدمات مهمترین متقاضی کیفیت هستند. از نظر گرفتاری زیادی داریم و مسائل بسیار اساسی‌تر دیگری هم وجود دارد که باعث می‌شود درباره‌ی طرز عمل سیستم بانکی به هیچ وجه متناسب با مسئولیت‌های سیستم بانکی در بحران‌های فراگیر کنونی بحث و داده‌های شفاف نداریم و مطالبه‌ای شکل نمی‌گیرد.

وی در مؤسسه دین و اقتصاد سخن می گفت، افزود: از منظر تاریخی در سال ۱۹۱۱ شومپیتر کتاب نظریه‌ی اقتصاد توسعه‌ را نوشت. در این کتاب می‌گوید اگر بینش سیاستگزارها در زمینه‌ی پول و نهادهای تنظیم کننده‌ی پول اصلاح نشود همین یک عامل به تنهایی می‌تواند فاجعه سازی کند و توسعه را دچار امتناع کند. حتی قبل از بانک مرکزی که بانکِ بانک‌ها محسوب می‌شود شومپیتر می‌گوید توجه کنید برخلاف آنچه متداول بوده و  متأسفانه امروز هم در مملکت متداول هست و خیلی‌ها فکر می‌‌کنند بانک‌ها صرفاً یک واسطه‌ی وجوه هستند. از ناحیه‌ی این غفلت شاهد هستیم ما پول را برون زا فرض کنیم که کنترل نقدینگی و تورم صرفاً از طریق ابزارهای متعارف پولی امکان پذیر است. ایشان می گوید ما چهار دهه تجربه‌ی تورم دو رقمی را تجربه کرده‌ایم ولی هنوز به این مسئله توجه نکردیم که تمرکزهای افراطی زیاد نوع عقود بانکی و ترجیح ملاحظات صوری و شکلی بجای واقعیت‌هایی که در جریان هست.

زمانی که بانک‌های خصوصی اجازه‌ی شکل‌گیری پیدا می‌کنند بی‌سابقه‌ترین جابجایی رانت در طول تاریخ بشر را به نمایش می‌گذارد. تعبیر شومپیتر این است که زمانی که آن‌ها اجازه پیدا می‌کنند بانک خصوصی داشته باشند اجازه پیدا می‌کنند از هیچ خلق پول کنند. به همین خاطر در بحث‌های جدید این مسئله‌ را مطرح می‌کنند که خصوصی‌سازی بانک‌ها اسم رمز خصوصی‌سازی حاکمیت ملّی برای خلق پول است.

 

وی افزود: مسئله‌ی نوع عقود زمانی موضوعیت دارد که بانک‌ها واسطه‌گر وجوه باشند. زمانی که بانک‌های خصوصی اجازه‌ی شکل‌گیری پیدا می‌کنند بی‌سابقه‌ترین جابجایی رانت در طول تاریخ بشر را به نمایش می‌گذارد. تعبیر شومپیتر این است که زمانی که آن‌ها اجازه پیدا می‌کنند بانک خصوصی داشته باشند اجازه پیدا می‌کنند از هیچ خلق پول کنند. به همین خاطر در بحث‌های جدید این مسئله‌ را مطرح می‌کنند که خصوصی‌سازی بانک‌ها اسم رمز خصوصی‌سازی حاکمیت ملّی برای خلق پول است. زمانی که چنین اتفاقی افتاد سپرده‌های مردم نیستند که منجر به خلق پول می‌شود بلکه اعتبار دولت است که از کانال‌های رانتی خصوصی چنین کاری را انجام می‌دهد. بانکدارهای خصوصی هستند که تصمیم می‌گیرند به چه کسانی در چه حیطه‌هایی و با چه هدفی منابع تخصیص دهند. در بستر نهادی رانتی ترجیحات این‌ها عموماً خصلت ضد توسعه‌ای، سوداگرانه و ضد تولیدی داشته است. اینکه ملاحظه می‌فرمایید این میزان اقتصاد ایران در برابر کوچکترین تلنگر‌هایی که از بیرون می‌آید آسیب پذیر شده به این مسئله برمی‌گردد.

سپرده‌های مردم نیستند که منجر به خلق پول می‌شود بلکه اعتبار دولت است که از کانال‌های رانتی خصوصی چنین کاری را انجام می‌دهد. بانکدارهای خصوصی هستند که تصمیم می‌گیرند به چه کسانی در چه حیطه‌هایی و با چه هدفی منابع تخصیص دهند. در بستر نهادی رانتی ترجیحات این‌ها عموماً خصلت ضد توسعه‌ای، سوداگرانه و ضد تولیدی داشته است. اینکه ملاحظه می‌فرمایید این میزان اقتصاد ایران در برابر کوچکترین تلنگر‌هایی که از بیرون می‌آید آسیب پذیر شده به این مسئله برمی‌گردد.

 

دکتر فرشاد مؤمنی گفت: من به نهادهای نظارتی کشور توصیه می‌کنم حداقل از موضع حساسیت و سرنوشت سازی تحریم و اینکه ما از نظر اقتصادی در برابر تحریم‌ها آسیب پذیر شده‌ایم، بازرنگری در  طرز عمل سیستم بانکی داشته باشند. از نقطه‌ی عطف ۱۳۸۵ که موج جدّی تحریم‌ها کلید خورد و بعداً در سال ۹۸ دوباره ابعاد جدیدی پیدا کرد در فاصله‌ی ۱۳۸۵ تا به امروز که ما در معرض شوک‌های ظالمانه‌ی بیرونی تحمیلی قرار داشتیم ، سهم بخش‌های مولّد از مانده‌ی تسهیلات اعطایی بانک‌ها تقریباً نصف شده است.

در فاصله‌ی ۱۳۸۵ تا به امروز که ما در معرض شوک‌های ظالمانه‌ی بیرونی تحمیلی قرار داشتیم ، سهم بخش‌های مولّد از مانده‌ی تسهیلات اعطایی بانک‌ها تقریباً نصف شده است.

 

وی گفت: نه تنها اعتناء بایسته به شرایط خطیر کشور صورت نگرفته بلکه گویی طرز عمل سوداگرانه خود پاس گلی بوده که به تحریم کنندگان داده شده تا ما را این گونه گرفتار کنند. شومپیتر می‌گوید: به دلیل اینکه بانک‌های خصوصی می‌توانند از هیچ خلق پول کنند فقط در شرایطی که یک ساختار نهادی مشوّق تولید دارید آن هم تحت شرایط کنترلی پیچیده‌ی نهادی اجازه دارید حق حاکمیت ملّی برای خلق پول را به اشخاص حقوقی خصوصی دهید.  اگر این گونه شود بانک‌ها  از زاویه‌ی یک ناظر باید مسئولیت داشته باشند و نظارت‌های سخت‌گیرانه اعمال شود که آیا استعدادها را به سمت نوآوری‌های فناورانه هدایت می‌کنند یا نمی‌کنند؟

 

بانک های خصوصی و خلق پول از هیچ/ خطر دلاری شدن دوباره اقتصاد در آینده

شومپیتر می‌گوید: به دلیل اینکه بانک‌های خصوصی می‌توانند از هیچ خلق پول کنند فقط در شرایطی که یک ساختار نهادی مشوّق تولید دارید آن هم تحت شرایط کنترلی پیچیده‌ی نهادی اجازه دارید حق حاکمیت ملّی برای خلق پول را به اشخاص حقوقی خصوصی دهید. اگر این گونه شود بانک‌ها  از زاویه‌ی یک ناظر باید مسئولیت داشته باشند و نظارت‌های سخت‌گیرانه اعمال شود که آیا استعدادها را به سمت نوآوری‌های فناورانه هدایت می‌کنند یا نمی‌کنند؟

 

وی گفت: در دوره‌ی آقای احمدی نژاد، وزیر وقت اطلاعات گفت در ماجرای بحران‌های بزرگ در بازار سکه و مسکن و ارز خودی‌ها نقش کلیدی داشتند. ملاحظه کنید از بین خودی‌ها چه کسانی هستند که انحصارها و قابلیت‌های بزرگ خلق پول از هیچ دارند. به خوبی توضیح داد به دلیل اینکه بستر نهادی وجود ندارد بانکداری خصوصی یک ابزار خودزنی و تحریک طمع‌های پایین ناپذیر  سوداگرانهشده است.

بانک‌ها در پذیرش ریسک نوآوری‌های فناورانه سهم بایسته به عهده بگیرند. تصریح می‌کند اگر این کارکرد در اروپای قرن نوزده توسط بانک‌ها وجود نداشت محال بود اروپایی‌ها به توسعه برسند. از این زاویه بیشترین سهل انگاری‌ها دقیقاً در حیطه‌هایی که شومپیتر تذکر داده بود در سیستم بانکی ایران وارد شده است.

 

به گزارش جماران استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی گفت: کارکرد دومی که شومپیتر برای بانک‌ها ذکر می‌کند و در این باره معتقد است باید مورد مراقبت قرار گیرند اینکه بانک‌ها در پذیرش ریسک نوآوری‌های فناورانه سهم بایسته به عهده بگیرند. تصریح می‌کند اگر این کارکرد در اروپای قرن نوزده توسط بانک‌ها وجود نداشت محال بود اروپایی‌ها به توسعه برسند. از این زاویه بیشترین سهل انگاری‌ها دقیقاً در حیطه‌هایی که شومپیتر تذکر داده بود در سیستم بانکی ایران رخ داده است. بیشترین سهل انگاری‌ها در ارزیابی پروژه‌ها صورت می‌گیرد. زمانی که به آن اعتبار تخصیص پیدا می‌کند بیشترین سهل انگاری‌ها در مدیریت ریسک‌ها اتفاق می‌افتد. بیشترین سهل انگاری‌ها در باب اجازه به مدیرها برای اینکه آزمندی‌ها بی‌پایان رانتی و سوداگرانه‌ی خودشان ارضاء کنند اتفاق افتاده و اکنون کشور تا این درجه گرفتار است. زمانی که از این زاویه به مسائل ایران نگاه می‌کنیم گویی تعمدی وجود دارد که این واقعیت که بانک‌ها از هیچ خلق اعتبار می‌کنند نادیده گرفته شود و دائماً بحث‌ها وارد حیطه‌هایی می‌شود که اصلاً در اولویت نیست.

 بانک‌ها در پذیرش ریسک نوآوری‌های فناورانه باید سهم بایسته به عهده بگیرند.  شومپیتر تصریح می‌کند اگر این کارکرد در اروپای قرن نوزده توسط بانک‌ها وجود نداشت محال بود اروپایی‌ها به توسعه برسند. از این زاویه بیشترین سهل انگاری‌ها دقیقاً در حیطه‌هایی که شومپیتر تذکر داده بود در سیستم بانکی ایران رخ داده است.  بیشترین سهل انگاری‌ها در مدیریت ریسک‌ها اتفاق می‌افتد.

وی گفت: عقود بانکی زمانی موضوعیت پیدا می‌کند که بانک‌ها صرفاً واسطه‌گر وجوه باشند باشند، در حالی که اگر این گونه نباشد باید تمرکز کنیم چگونه نظارت شرعی بانک مرکزی را درست کنیم و تجهیز منابع برای قرض الحسنه را تشویق کنیم. این‌ها کاملاً جنبه‌ی حاشیه‌ای پیدا می‌کند. در ماجرای تحول عقود مبادله‌ای به مشارکت مدنی که فقط موتور محرکه‌اش مجوزهایی بود که به صورت رانتی برای پرداخت نرخ بهره‌ی بیشتر در نظر گرفته شد چگونه رفتار کل سیستم بانکی ایران تحت تأثیر قرار گرفت.

من هفته‌ی پیش این نکته را مطرح کردم با اینکه مجلس بعد از مدت‌ها جهت‌گیری قابل دفاعی در مورد حمایت از تولید کننده اتخاذ کرده بود چگونه اکنون با نهادهای فرا دست مجلس مذاکره کردند و اجازه ندادند مسئله‌ی حرمت ربح مرکب جدّی گرفته شود و اکنون دوباره می‌خواهند این موضوع را به جریان بیندازند. 

 

وی گفت: من هفته‌ی پیش این نکته را مطرح کردم با اینکه مجلس بعد از مدت‌ها جهت‌گیری قابل دفاعی در مورد حمایت از تولید کننده اتخاذ کرده بود چگونه اکنون با نهادهای فرا دست مجلس مذاکره کردند و اجازه ندادند مسئله‌ی حرمت ربح مرکب جدّی گرفته شود و اکنون دوباره می‌خواهند این موضوع را به جریان بیندازند. کارکرد اصلی این رویکردها حساسیت زدایی غیر عادی نسبت به سیاست‌های تورم زا و دامن زدن به سیاست‌های تورم زا ست که بارها و بارها طی سه دهه‌ی گذشته دانسته ایم که نتیجه آن فقط چاق‌تر کردن رانت‌خورها و رباخورها و سوداگرها هست و فشارهای مافوق طاقت به تولید کننده و عامه‌ی مردم می‌آورد. اما تا این حد به سهولت در این باره تصمیم‌گیری می‌شود.

دکتر فرشاد مؤمنی گفت: هفته‌ی پیش به این نکته اشاره کردم اختیارات ویژه‌ای که به سران قوا داده شده است به واسطه‌ی این است که در فرایند تصمیم‌گیری توسط سران قوا بنیه‌ی اندیشه‌ای و تئوریک و صلاحیت‌های تخصصی بایسته‌ در حیطه‌ی اقتصاد وجود ندارد خیلی راحت می پذیرند که ما تحت عنوان‌های ظاهر فریب به دنبال افزایش نرخ ارز به شکل‌های مختلف برویم که اثر آن افزایش فشار بر زندگی فرودستان و تولید کننده‌ها است.

 

وی گفت: از نظر کارشناسی می‌توانیم به آن‌ها بگوییم اکنون کارکرد کلیدی سیاست‌های تورم زا در ایران طی چند دهه‌ی اخیر این است که از طریق سیاست‌های تورم زا توانسته‌اند آثار تمام ناکارآمدی‌ها و فسادها و رویه‌های تخصیصی نادرست را پنهان کنند. بنابراین نظام تصمیم‌گیری ما با هزینه‌ی فرصت تصمیمات خود به نحو بایسته آشنا نیست و به همین خاطر تا این حد ساده و سهل‌گیرانه نسبت به سیاست‌های تورم زا تمکین می‌کند.  کشور طی بالغ بر ده ساله‌ی گذشته با بحران انگیزه‌ی سرمایه‌گذاری مولّد روبرو شده است که هم از نظر عمق بخشی به وابسته‌گی های ذلت آور دنیای خارج کمر اقتصاد را می‌شکاند و هم از نظر اینکه ما بچه‌ها را تربیت می‌کنیم و تحصیل می‌کنند نمی‌توانیم شغل برای آن ایجاد کنیم و هم از منظر اینکه فرصت‌های شغلی که با سرمایه‌گذاری منابع انسانی انجام شده را به سهولت به کسانی تقدیم می‌کنیم که در مقام تبلیغ‌ها و شعارهای سیاستی به آن‌ها استکبار جهانی می‌گوییم. واقعاً جای شگفتی هست از چیزهایی که به این شدت بدیهی و آشکار است به راحتی عبور می‌شود.

بانک مرکزی برخورد به طرز نابخشودنی برخوردهای سهل انگارانه‌ای با خطاهای پرشمار بانک‌های خصوصی از موازین قانونی دارد. بحث فقط این نیست که مسئله‌ یک امر بینشی هست و متوجه نمی‌شود چه رانت غیر متعارفی به بانک‌های خصوصی داده شده تا بتوانند از هیچ خلق پول کنند. حتی در همان کادری که قاعده‌گذاری شده بانک مرکزی نتوانسته نظارت بایسته داشته باشد

 

وی گفت: متأسفانه بانک مرکزی در ایران علاوه بر اینکه در مورد سمت‌گیری‌های توسعه‌ای دقیقاً به ضد اقتضائات عمل کرده از نظر مسئولیت‌های نظارتی و تنظیم‌گیری قانونی خود اشتباهات بسیار فاحشی مرتکب شده است. آنچه بسیار غم انگیز است اینکه هیچکدام از این‌ها موضوعات  از نظر نهادهای نظارتی فرادست و حوزه‌ی عمومی و دانشگاه‌ها مورد توجه قرار نمی گیرد. بانک مرکزی برخورد به طرز نابخشودنی برخوردهای سهل انگارانه‌ای با خطاهای پرشمار بانک‌های خصوصی از موازین قانونی دارد. بحث فقط این نیست که مسئله‌ یک امر بینشی هست و متوجه نمی‌شود چه رانت غیر متعارفی به بانک‌های خصوصی داده شده تا بتوانند از هیچ خلق پول کنند. حتی در همان کادری که قاعده‌گذاری شده بانک مرکزی نتوانسته نظارت بایسته داشته باشد و بانک‌ها را از نظر رعایت حد نساب کفایت سرمایه و امتناع از بنگاه داری و وضعیت انحصاری یا شبه انحصاری سهامداران عمده و رعایت نسبت قانونی سرمایه‌گذاری‌هایی که صرف نظر از اینکه در چه چیزی هست نسبت به کل سرمایه‌ی بانک‌ها کنترل کند.

 در گزارش مقدماتی سال ۱۳۹۷ هست که بالاترین سطح رشد منفی رخ داده در بین بخش‌ها مربوط به بخش صنعت می‌شود. در حالی که اگر نهادهای نظارتی داشتیم که درک بایسته‌ای از مسائل توسعه داشتند باید خیلی زودتر متوجه می‌شدند که ضربه‌های سهمگینی که به بخش صنعت وارد شده و صنعت زدایی بی‌سابقه‌ای که بویژه از سال ۱۳۸۵ تا به امروز کلید خورده اساس بقاء کیفیت زندگی و توان رقابت و مقاومت اقتصاد ملّی را در ایران تحت تأثیر قرار داده است.

 

وی گفت: برایند آن  این شده که عملاً ما شاهد میدان دادن غیر عادی به فعالیت‌های سوداگرانه هستیم. بخش‌های تولیدی ما به طرز غیر متعارفی آسیب پذیر شده‌اند. در گزارش مقدماتی سال ۱۳۹۷ هست که بالاترین سطح رشد منفی رخ داده در بین بخش‌ها مربوط به بخش صنعت می‌شود. در حالی که اگر نهادهای نظارتی داشتیم که درک بایسته‌ای از مسائل توسعه داشتند باید خیلی زودتر متوجه می‌شدند که ضربه‌های سهمگینی که به بخش صنعت وارد شده و صنعت زدایی بی‌سابقه‌ای که بویژه از سال ۱۳۸۵ تا به امروز کلید خورده اساس بقاء کیفیت زندگی و توان رقابت و مقاومت اقتصاد ملّی را در ایران تحت تأثیر قرار داده است.

متأسفانه شاهد هستیم که هنوز هم این سهل انگاری‌ها ادامه دارد. بانک مرکزی بارها وجوهی تحت عنوان تولید تخصیص داده ولی گویی نفس تخصیص دادن غایت مسئولیت او است. به طور مثال به اسم حمایت از خودروسازها به غیر از وام‌های سوبسیدی که داده شده چهار هزار میلیارد تومان اعتبارات ویژه پرداخت شده ولی بانک مرکزی تا به امروز ابا می‌کند از اینکه بگوید چهار هزار میلیارد تومان به چه کسانی تخصیص داده شده و اثر عملی آن چه بود؟

 

به گزارش جماران دکتر مؤمنی گفت: متأسفانه شاهد هستیم که هنوز هم این سهل انگاری‌ها ادامه دارد. بانک مرکزی بارها وجوهی تحت عنوان تولید تخصیص داده ولی گویی نفس تخصیص دادن غایت مسئولیت او است. به طور مثال به اسم حمایت از خودروسازها به غیر از وام‌های سوبسیدی که داده شده چهار هزار میلیارد تومان اعتبارات ویژه پرداخت شده ولی بانک مرکزی تا به امروز ابا می‌کند از اینکه بگوید چهار هزار میلیارد تومان به چه کسانی تخصیص داده شده و اثر عملی آن چه بود؟ چگونه امکان دارد خودروسازها بیشترین توجه به گرفتن ارز سوبسیدی داشته باشند و بیشترین اعتبارات بانکی را به صورت سوبسیدی در اختیار بگیرند و بعد از انجام تعهدهای قانونی خودشان طفره بروند و بحران و آینده هراسی و بدگمانی مردم به حکومت و کاهش اعتمادشان به ساختار قدرت را دامن بزنند و هیچ کس کاری به کارشان نداشته باشد.

زمانی که ما با واقعیتی به نام خصوصی‌سازی حق حاکمیت ملّی برای خلق پول به بانک‌های خصوصی روبرو هستیم، شعار استقلال بانک مرکزی بجز اینکه هیچ پایه و اساسی ندارد به نظرم شعار استقلال بانک مرکزی اسم رمز مباح کردن حاکمیت زدایی از بازار پول است. طی دو دهه‌ی گذشته بارها و بارها بانک مرکزی قاعده‌گذاری کرد و بانک‌های خصوصی بی‌اعتنایی مطلق کردند و فسادها و بحران‌های زیادی ایجاد شد آب هم از آب تکان نخورد. 

 

دکتر مؤمنی گفت:  ما باید مطالبه‌کننده‌ی این باشیم که بانک مرکزی مسئولیت‌های توسعه‌ای خود را انجام دهد و هم باید امکان دیدبانی از این مسئله برای جامعه‌ی مدنی فراهم شود.  زمانی که ما با واقعیتی به نام خصوصی‌سازی حق حاکمیت ملّی برای خلق پول به بانک‌های خصوصی روبرو هستیم، شعار استقلال بانک مرکزی بجز اینکه هیچ پایه و اساسی ندارد به نظرم شعار استقلال بانک مرکزی اسم رمز مباح کردن حاکمیت زدایی از بازار پول است. طی دو دهه‌ی گذشته بارها و بارها بانک مرکزی قاعده‌گذاری کرد و بانک‌های خصوصی بی‌اعتنایی مطلق کردند و فسادها و بحران‌های زیادی ایجاد شد آب هم از آب تکان نخورد.

وی گفت: اکنون اگر این وضعیت استمرار داشته باشد و ابعاد حاکمیت زدایی از بازار پول از چیزی که هست فراتر برود تردید نکنید اداره کردن کشور نسبت به گذشته بسیار دشوارتر خواهد شد. من می‌خواهم از این فرصت استفاده کنم و مسئله‌ی سازوکارهای حاکمیت زدایی از بازار پول و سازوکارهای حاکمیت زدایی از بازار سرمایه روشن کنم. به نظرم این‌ها مهمترین مسائلی هستند که باید زیر ذره بین قرار گیرد.

 

در بخش اعظم دو دهه‌ی گذشته مسیری که بازار سرمایه طی می‌کند دقیقاً عکس مسیری هست که اقتصاد ملّی عمل می‌کند. به اعتبار دامن زدن به اینکه تولید تبدیل به محملی برای کسب رانت شده است، طی سه دهه‌ی گذشته ما با یک قدرت گیری غیر عادی فعالیت‌های خام فروشانه تحت عنوان صنایع رانتی و معدنی روبرو هستیم. آن‌ها به اعتبار وزنی که در بازار سرمایه پیدا کرده‌اند می‌توانند از سیاست‌های دولت بدون پرداخت هزینه عبور کنند و از قدرت تأثیرگذاری خود به عنوان یک ابزار برای باج‌گیری از حکومت و مردم استفاده کنند. بنابراین اگر شعار استقلال بانک مرکزی در چارچوبی که به هیچ وجه نهادهای کارآمدی برای پشتیبانی از بازار پول نداریم جدّی گرفته شود بدین معناست که ما با شهر بی‌کلانتر روبرو هستیم.

 

وی افزود: در بخش اعظم دو دهه‌ی گذشته مسیری که بازار سرمایه طی می‌کند دقیقاً عکس مسیری هست که اقتصاد ملّی عمل می‌کند. به اعتبار دامن زدن به اینکه تولید تبدیل به محملی برای کسب رانت شده است، طی سه دهه‌ی گذشته ما با یک قدرت گیری غیر عادی فعالیت‌های خام فروشانه تحت عنوان صنایع رانتی و معدنی روبرو هستیم. آن‌ها به اعتبار وزنی که در بازار سرمایه پیدا کرده‌اند می‌توانند از سیاست‌های دولت بدون پرداخت هزینه عبور کنند و از قدرت تأثیرگذاری خود به عنوان یک ابزار برای باج‌گیری از حکومت و مردم استفاده کنند. بنابراین اگر شعار استقلال بانک مرکزی در چارچوبی که به هیچ وجه نهادهای کارآمدی برای پشتیبانی از بازار پول نداریم جدّی گرفته شود بدین معناست که ما با شهر بی‌کلانتر روبرو هستیم.

اگر بانک مرکزی در ایفای مسئولیت‌های تنظیم‌گرانه و نظارتی در زمینه‌ی دفاع از وظایف کلاسیک پول و بویژه وظیفه‌ی حفظ ارزش به طور جدّی فکر نکند و مناسبات سوداگرانه همچنان بی‌مهابا و پر رونق بتواند استمرار داشته باشد دوباره می‌توانیم در معرض خطر دلاری شدن اقتصاد قرار بگیریم که گونه‌ی جدیدی از حاکمیت زدایی در بازار پول و ارز به حساب خواهد آمد.

 

دکتر فرشاد مؤمنی گفت: آنچه  که در استاندارد اقتصادشناس‌های بزرگ مانند داگلاس نورث می‌گویند این است که زمانی که  این گونه به نیروهای بازار در غیاب نهادهای پشتیبان بازار اجازه‌ی عملکرد آزادانه می دهید دقیقاً ترجمان حاکم کردن قانون جنگل بر مناسبات انسانی و اجتماعی است. آخرین نکته‌ای که می‌خواهم عرض کنم اینکه اگر بانک مرکزی در ایفای مسئولیت‌های تنظیم‌گرانه و نظارتی در زمینه‌ی دفاع از وظایف کلاسیک پول و بویژه وظیفه‌ی حفظ ارزش به طور جدّی فکر نکند و مناسبات سوداگرانه همچنان بی‌مهابا و پر رونق بتواند استمرار داشته باشد دوباره می‌توانیم در معرض خطر دلاری شدن اقتصاد قرار بگیریم که گونه‌ی جدیدی از حاکمیت زدایی در بازار پول و ارز به حساب خواهد آمد.

وی گفت:  به موازات اینکه دانش ما درباره‌ی طول و ارز مسئله‌ی توسعه افزایش پیدا می‌کند مطالبه‌های توسعه‌گرانه بویژه در عرصه‌ی حمایت از تولید، حمایت فرودستان، حمایت از محیط زیست باید به طور بسیار جدّی‌تری در دستور کار قرار گیرد. با ابراز امید به اینکه چنین اتفاقی بیفتد من از ذکر اتفاقاتی که عملاً افتاده از رشد افسار گسیخته‌ی نقدینگی و مسائلی از این قبیل که در پرتو نگرش نادرست به سیستم بانکی و بانک مرکزی هست صرف نظر می‌کنم.

شما هم نظر خود را ارسال کنید